Chełm Śląski to gmina położona w południowej Polsce, w województwie Śląskim, administracyjnie wchodzi w Powiat Bieruńsko-Lędziński.
Pierwsze dokumenty świadczące o istnieniu Chełmu pochodzą z 1368 r.
Chełm Ślaski znajduje się na styku dwóch krain geograficznych: Wyżyny Śląskiej oraz Kotliny Oświęcimskiej, w przybliżonych współrzędnych geograficznych 50°06′25′′szerokości północnej i 19° 11' 42'' długości wschodniej.
Powierzchnia gminy wynosi 23,22 km², a liczba mieszkańców, według stanu na grudzień 2025 roku wynosi 6045 osób.
Kod pocztowy to 41-403.
Numer kierunkowy telefonu 32.
Tablice rejestracyjne oznaczone są symbolem SBL.
Gmina Chełm Śląski leży przy drodze wojewódzkiej nr 934 i 780, co zapewnia dogodne połączenie z Mysłowicami, Bieruniem i Oświęcimiem, a także z drogą ekspresową S1, prowadzącą do Cieszyna oraz Portu Lotniczego w Pyrzowicach, oraz z autostradą A4, umożliwiającą szybki dojazd do Portu Lotniczego w Balicach, Wrocławia i Krakowa. Dzięki temu gmina posiada bardzo dobrą dostępność komunikacyjną, co czyni ją atrakcyjnym miejscem do życia, pracy i wypoczynku. Dodatkowym atutem są tereny przemysłowe, które dzięki dogodnemu położeniu przy głównych trasach i łatwemu dojazdowi stwarzają idealne warunki do prowadzenia działalności gospodarczej. To sprawia, że Chełm Śląski jest atrakcyjnym miejscem dla firm i inwestorów szukających lokalizacji z dobrym dostępem transportowym w regionie.
Usytuowanie gminy w sąsiedztwie Doliny rzeki Przemszy, zbiornika wodnego Dziećkowice oraz wzgórza Smutna Góra (ok. 284 m n.p.m.) sprawia, że krajobraz jest urozmaicony, a lokalna przyroda bogata w różnorodne zbiorowiska roślinne i zwierzęce. Na terenie gminy, w Osadzie Błędów, znajduje się specjalny obszar ochrony siedlisk Natura 2000. Jest to teren powstały w wyniku zapadliska pogórniczego, na którym wykształciło się torfowisko przejściowe, z roślinnością szuwarową i lasami bagiennymi — prawdziwy raj dla miłośników ważek i przyrody. Tereny te doskonale nadają się do turystyki pieszej i rowerowej, a spacer na Smutną Górę pozwala podziwiać panoramę doliny Przemszy, zbiornika Dziećkowice oraz sąsiednich miejscowości. Na zboczu wzgórza znajduje się także cmentarzysko ofiar epidemii cholery, będące ważnym miejscem pamięci historycznej. Do atrakcji przyrodniczych należy również zbiornik wodny Dziećkowice, oddany do użytku w 1965 roku, który umożliwia uprawianie sportów wodnych, w tym żeglarstwa, m.in. w działającym tam Ośrodku Żeglarskim.
W sferze duchowej i kulturowej Chełmu Śląskiego szczególne znaczenie ma Kościół Trójcy Przenajświętszej, wzniesiony w XVII wieku i rozbudowywany w XIX i XX wieku w stylu neobarokowym. Przy parafii działa Chór im. ks. A. Chlondowskiego, posiadający bardzo bogatą historię i obchodzący w 2024 roku stulecie swojej działalności. Chełm Śląski wyróżnia się również licznymi starymi krzyżami przydrożnymi i kapliczkami, pochodzącymi głównie z XIX i początku XX wieku, które wzbogacają krajobraz i lokalne dziedzictwo kulturowe.
Na terenie gminy funkcjonują placówki oświatowe i opiekuńcze:
- Szkoła Podstawowa nr 1 z Oddziałami Integracyjnymi im. Augusta Kardynała Hlonda przy ul. Karłowicza 21,
- Szkoła Podstawowa nr 2 im. Floriana Adamskiego, działająca w dwóch budynkach: przy ul. Kolberga 1 (klasy I–IV) oraz przy ul. Śląskiej 12 (klasy V–VIII),
- Gminne Przedszkole nr 1 przy ul. Techników 25,
- Gminny Żłobek przy ul. Techników 18, który rozpoczął swoją działalność w maju 2024 roku, zapewniając opiekę najmłodszym mieszkańcom gminy.
Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej ma swoją siedzibę przy ul. Techników 18.
W Chełmie Śląskim działają również samorządowe instytucje kultury: Gminna Biblioteka Publiczna przy ul. Techników 18 oraz Gminny Ośrodek Kultury przy ul. Owocowej 10. Przy Gminnym Ośrodku Kultury funkcjonują m.in.: Uniwersytet Trzeciego Wieku (utworzony w 2013 roku), Zespół Regionalny „Kopciowiczanki”, „Chełmioki” oraz Gminna Orkiestra Dęta, kultywujące tradycje kulturowe i muzyczne regionu. Ośrodek prowadzi szeroką i zróżnicowaną ofertę zajęć edukacyjnych i artystycznych dla mieszkańców w każdym wieku.
Od 1997 roku w gminie organizowane są Dni Chełmu Śląskiego, w ramach których corocznie, na przełomie sierpnia i września, odbywają się festyn rodzinny oraz dożynki gminne, a od 2024 roku również "Bieg o Puchar Wójta Gminy".
Działalność sportową prowadzi Gminny Ośrodek Sportu i Rekreacji, który rozpoczął funkcjonowanie 1 stycznia 2012 roku. W obiekcie GOSiR przy ul. Techników 4b mieszkańcy gminy oraz okolic mogą korzystać m.in. z siłowni, zajęć fitness, sauny i jacuzzi.
Ponadto na terenie gminy działają stowarzyszenia, kluby, organizacje: Ochotnicza Straż Pożarna w Chełmie Śląskim, Stowarzyszenie Przedsiębiorców Chełmu Śląskiego, Stowarzyszenie Chełm Masters, Towarzystwo Sportowe STAL Chełm Śląski, Towarzystwo Sportowe MAXI Chełm Śląski, Uczniowski Klub Sportowy „SILESIA‑OPTY”, Stowarzyszenie Żeglarstwa Regatowego, Yacht Club „OPTY”, Stowarzyszenie na Rzecz Osób Niepełnosprawnych i Ich Rodzin, Polski Związek Emerytów, Rencistów i Inwalidów, Związek Górnośląski Koło Chełm Śląski, Fundacja na Rzecz Edukacji Ekologicznej "Ekologia", Klimek Foundation, Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Niemców Koło Chełm Śląski, Stowarzyszenie Młodzi dla Młodych, Polski Związek Katolicko – Społeczny Oddział Chełm Śląski, Klub Sportowy FLYING.PIGS, Stowarzyszenie ”Inicjatywa Młodych”.
W styczniu 2006 roku na terenie gminy rozpoczęła działalność Gminna Spółka Komunalna Sp. z o.o., której głównym zadaniem jest odprowadzanie i oczyszczanie ścieków, a od 1 stycznia 2010 roku również dostarczanie wody mieszkańcom gminy.
Będąc w Chełmie Śląskim koniecznie odwiedź BramęTrzeciego Tysiąclecia.
Brama Trzeciego Tysiąclecia została posadowiona na najwyższym wzniesieniu w Chełmie Śląskim - Smutnej Górze (ok. 284 m n.p.m.). Nazwa góry pochodzi z czasów epidemii cholery w 1831 roku, kiedy na jej zboczach chowano zmarłych, aby chronić wodę w studniach. Wcześniej nazywana była „Łysą Górą”.
To wotum wdzięczności mieszkańców Chełmu Śląskiego za dwa tysiące lat chrześcijaństwa.
Brama powstała z inicjatywy księdza wikarego Roberta Kaczmarka i radnego Teodora Musioła, popartej przez ówczesnego księdza proboszcza Eugeniusza Góreckiego oraz przez Radę Gminy i wójta Stanisława Jagodę.
Miejsce pod budowę Bramy Trzeciego Tysiąclecia nieodpłatnie przekazali właściciele działek, a mieszkańcy chętnie wsparli inwestycję finansowo. Projekt techniczny opracował inż. Stefan Rzepka.
Uroczystego poświęcenia Bramy dokonał 25 XII 1999 r. ks. bp Gerard Bernacki.
